infolinia:
+48 33 8448 200
Projekty i inwestycje Unijne
  • język migowy
  • BIP
Strona główna/Strefa Pacjenta/Jak przygotować się do badania/Zasady przygotowania pacjentów i pobierania materiałów (..)

Zasady przygotowania pacjentów i pobierania materiałów do badań mikrobiologicznych

Informacje ogólne

W diagnostyce mikrobiologicznej warunkiem uzyskania poprawnego wyniku jest właściwe pobranie i transport materiału do badań.

  • Próbka materiału powinna być pobrana z miejsca, w którym toczy się proces zapalny, w taki sposób, aby nie uległa zanieczyszczeniu drobnoustrojami saprofitycznymi, znajdującymi się w okolicznych tkankach, narządach i wydzielinach oraz w odpowiedniej ilości, zapewniającej wykonanie pełnego badania.
  • Materiały należy pobierać do jałowych pojemników lub z wykorzystaniem odpowiednich podłoży transportowych.
  • Badanie mikrobiologiczne powinno być wykonane przed zastosowaniem antybiotyków lub innych chemioterapeutyków, a badanie kontrolne 3 – 4 dni po zakończeniu terapii.Jeżeli istnieją wskazania do wykonania posiewu w trakcie antybiotykoterapii materiał należy pobrać przed przyjęciem kolejnej dawki leku, kiedy jego stężenie w organizmie jest najniższe.
  • Każdą pobraną próbkę materiału diagnostycznego należy odpowiednio opisać: imieniem i nazwiskiem pacjenta oraz rodzajem pobranego materiału i godziną pobrania.
  • Do tak opisanej próbki powinno być dołączone zlecenie badania mikrobiologicznego uzupełnione przez lekarza kierującego lub pacjenta o odpowiednie dane, umożliwiające właściwą interpretację wyniku.
  • Pracownia mikrobiologiczna wykonuje również badania z materiału powierzonego, pobranego przez lekarza lub pielęgniarkę. W tym przypadku właściwie zabezpieczoną próbkę (materiał pobrany na wymazówkę z podłożem transportowym) należy dostarczyć do laboratorium w możliwie najkrótszym czasie.W przypadku niemożności niezwłocznego przekazania materiału, próbkę należy przechowywać w temperaturze pokojowej i dostarczyć do laboratorium w czasie nie dłuższym niż 48 godzin od momentu pobrania.
  • Diagnosta laboratoryjny może odmówić wykonania czynności medycyny laboratoryjnej, jeżeli stwierdzi:nieprawidłowe przygotowanie pacjenta do badań laboratoryjnych oraz wystąpienie niezgodności otrzymanego materiału biologicznego z wymaganiami dotyczącymi jego pobrania lub transportu (temperatura, czas, podłoża).

Podstawowe zasady obowiązujące podczas pobierania próbek materiału do badań mikrobiologicznych

Zasady pobierania moczu na posiew

Mocz należy pobrać:

  • przed zastosowaniem antybiotyku,
  • rano lub co najmniej 4 godz. od ostatniej mikcji,
  • u kobiet po dokładnym umyciu okolic krocza mydłem i spłukaniu wodą, a u mężczyzn po odciągnięciu napletka i dokładnym umyciu okolic cewki moczowej,
  • mocz należy pobrać metodą tzw. środkowego strumienia tzn. oddać pierwszą porcję moczu do toalety, nie przerywając strumienia, pobrać około 3 - 10 ml moczu bezpośrednio do przygotowanego jałowego pojemnika (zakupionego w aptece), a następnie końcową porcję moczu oddać znowu do toalety,
  • nie dotykając jego brzegu i wewnętrznej powierzchni i dokładnie oraz szczelnie zamknąć naczynie,
  • materiał dostarczyć jak najszybciej do laboratorium (do 2 godzin), a w czasie dłużej trwającego transportu próbki moczu należy chłodzić (naczynie z lodem),
  • u małych dzieci w przypadkach koniecznych, można pobrać mocz za pomocą przyklejonego woreczka foliowego (zakupionego w aptece), który natychmiast po oddaniu moczu należy odkleić i włożyć do lodówki.

Nie wolno do badań mikrobiologicznych przeznaczać moczu oddanego do kaczki czy nocnika.

Mocz można również posiać bezpośrednio po pobraniu na podłoża umieszczone w zestawach transportowo – wzrostowych (np. Uromedium, Uricult). W tym celu należy:

  • przygotować podłoże transportowo-wzrostowe,
  • odkręcić nakrętkę z umocowaną płytką i ostrożnie wyjąć z pojemnika, tak by nie doszło do zanieczyszczenia powierzchni płytki, brzegów czy wnętrza pojemnika,
  • po delikatnym wymieszaniu pojemnika z moczem zamoczyć płytkę w badanej próbce na okres ok. 4 sekund, a następnie wyjąć,
  • płytkę ponowie umieścić w pojemniku i dokręcić nakrętkę; w trakcie wykonywania tych czynności należy zwracać szczególną uwagę, by nie zanieczyścić płytki z posianym materiałem,
  • jeżeli ilość moczu jest niewystarczająca do pełnego zanurzenia płytki, można wykonać posiew polewając moczem z pojemnika powierzchnię płytki (obydwie strony); podobną technikę można zastosować, gdy mocz został pobrany do woreczka,
  • tak pobrany mocz przed dostarczeniem do laboratorium może być transportowany i przechowywany w temperaturze pokojowej.

Zasady pobierania wymazu z gardła / migdałków

Dotyczy:

  • Posiew wymazu z gardła,
  • Posiew w kierunku nosicielstwa MRSA 

Wymaz należy wykonać:

  • przed zastosowaniem antybiotyków oraz środków działających miejscowo (aerozole i tabletki do ssania),
  • rano, na czczo, po przepłukaniu jamy ustnej przegotowaną wodą. 

Zasady pobierania wymazu z nosa

Dotyczy:

  • Posiew wymazu z nosa,
  • Posiew w kierunku nosicielstwa MRSA

Wymaz z nosa należy wykonać:

  • przed zastosowaniem antybiotyków oraz środków działających miejscowo (krople, aerozole),
  • jeżeli pacjent jest kierowany do zabiegu, do którego wymagane jest zbadanie stanu nosicielstwa "Staphylococcus aureus", informację taką należy umieścić na zleceniu lub przekazać osobie przyjmującej materiał do badania.

Zasady pobierania wymazu z worka spojówkowego

Wymaz z oka należy wykonać:

  • przed podaniem antybiotyku lub chemioterapeutyku,
  • co najmniej 4 godziny od ostatniego zastosowania do oka kropli dezynfekujących.

Zasady pobierania plwociny do badania

  • Plwocinę należy odkrztusić rano, na czczo, po wykonaniu toalety jamy ustnej (dokładnym przepłukaniu jej przegotowaną wodą), do jałowego pojemnika (zakupionego w aptece).
  • W przypadku trudności w odksztuszaniu można zastosować 1 – 2 dni przed pobraniem materiału, środki wykrztuśne lub przez kilka dni przed pobraniem lub w dniu pobrania zastosować inhalacje pobudzające czy fizjoterapię klatki piersiowej.
  • Próbkę dostarczyć do laboratorium do 2 godzin od pobrania, a w przypadku dłuższego transportu (max 4 godziny) przechowywać w  temperaturze lodówki i transportować w chłodzie.

Zasady pobierania kału do badań mikrobiologicznych

Dotyczy: Posiew kału (w/k SS, Yersinia, Campylobacter), Posiew kału w/k Salmonella, Shigella, Posiew kału w/k Campylobacter, Posiew kału w/k grzybów, Badanie w/k Rota - i Adenowirusów, Badanie w/k Norowirusów, Badanie obecności antygenu GDH i toksyn  Clostridioides difficile

  • Do badań pobiera się wyłącznie świeży kał, w jak najwcześniejszym okresie choroby, przed zastosowaniem antybiotykoterapii.
  • Kał należy oddać do jednorazowego naczynia, a następnie przy pomocy łopatki przytwierdzonej do pokrywki pojemnika transportowego, pobrać z różnych części oddanego stolca grudkę kału (wielkości ziarna grochu). Najcenniejsze do badania są fragmenty zawierające krew, śluz, ropę. W przypadku kału płynnego pobiera się 2 – 3 ml materiału.
  • Kał w pojemniku należy transportować do laboratorium w temperaturze otoczenia.

Zasady pobierania wymazów z ran i zmian skórnych

Wymazu z rany i zmian skórnych nie należy wykonywać bezpośrednio po zastosowaniu miejscowych płynów i maści przeciwbakteryjnych.

Zasady pobierania wymazów z dróg moczowo – płciowych

Dotyczy: wymaz z pochwy, wymaz z kanału szyjki macicy, wymaz z cewki moczowej, wymaz spod napletka, wymaz z warg sromowych, wymaz w kierunku Streptococcus agalactiae (GBS)

Wymaz z dróg moczowo – płciowych:

  • należy wykonać rano przed oddaniem moczu lub co najmniej 3 godz. od ostatniej mikcji,
  • kobiety przed pobraniem wymazu nie powinny stosować zabiegów higienicznych z użyciem środków odkażających oraz dopochwowych preparatów leczniczych.

Badania wykonywane są wyłącznie z materiału powierzonego, pobranego przez lekarza lub położną. 

Zasady pobierania nasienia na posiew

Pacjent powinien:

  • bezpośrednio przed badaniem dokładnie umyć ręce i okolice cewki moczowej wodą z mydłem, a następnie osuszyć jednorazowym ręcznikiem,
  • oddać nasienie poprzez masturbację do jałowego naczynia,
  • dostarczyć materiał w miarę możliwości jak najszybciej do laboratorium (do 2 godzin), a w czasie dłużej trwającego transportu próbki należy chłodzić (naczynie z lodem).

Zasady pobierania materiału do badań w kierunku Mycobacterium tuberculosis (gruźlicy) 

Dotyczy:

  • Badanie plwociny,
  • Badanie moczu

Plwocina:

  • Plwocinę pobrać rano po przebudzeniu się, na czczo, po wyjęciu protez zębowych, umyciu zębów i przepłukaniu jamy ustnej przegotowaną wodą.
  • Odkrztusić z głębi dróg oddechowych plwocinę (nie ślinę z jamy ustnej!) do jałowego pojemnika (probówki Falcona – do pobrania w laboratorium) w ilości około 5 ml, tak aby zapełnić stożek pojemnika.
  • Pojemnik opisać imieniem i nazwiskiem, datą i godziną pobrania.
  • Dostarczyć do laboratorium w ciągu 2 – 4 godzin od pobrania, do czasu transportu materiał przechowywać w lodówce.
  • W przypadku dłuższego transportu przechowywać i transportować w chłodzie (dopuszcza się pobranie plwociny i przechowywanie w temperaturze lodówki do 24 godzin).

Mocz:

  • Do badania najlepiej pobrać pierwszą poranną całą porcję moczu.
  • Należy dokładnie umyć zewnętrzne narządy płciowe i ujście cewki moczowej, opłukać wodą i nie wycierać.
  • Oddać całą porcje moczu do pojemnika lub pojemników.
  • Pojemniki opisać imieniem i nazwiskiem, datą i godziną pobrania.
  • Dostarczyć do laboratorium w ciągu 2 – 4 godzin od pobrania, do czasu transportu materiał przechowywać w lodówce.
  • W przypadku dłuższego transportu przechowywać i transportować w chłodzie (dopuszcza się pobranie moczu i przechowywanie w temperaturze lodówki do 24 godzin).

Biologiczna kontrola skuteczności procesu sterylizacji

Dotyczy badań: Sporal S, wskaźniki paskowe zawierające Bacillus atrophaeus, Fiolkowe/ ampułkowe wskaźniki biologiczne

  • Testy kontrolne należy umieścić (najlepiej wewnątrz pakietu) w 2 – 3 różnych miejscach komory sterylizatora.  W przypadku sterylizatora o pojemności do 20 l powinny to być 2 testy, a gdy objętość przekracza 20 l należy przygotować 3 testy.
  • Przeprowadzić proces sterylizacji według ustalonych procedur.
  • Po sterylizacji pakiety z testami należy dokładnie zabezpieczyć i dostarczyć do laboratorium wraz z wypełnioną „Zlecenie zewnętrzne badania skuteczności procesu sterylizacji”, w czasie nie dłuższym niż 24 godziny od zakończenia procesu sterylizacji.
  • Do tego czasu testy należy przechowywać w temperaturze 2 - 80C.
  • Do każdego badania biologicznej kontroli skuteczności procesu sterylizacji, zaleca się dostarczyć „test kontrolny”. Jest to test nie poddany procesowi sterylizacji, pochodzący z tej samej serii, co wskaźnik biologiczny użyty do kontroli procesu sterylizacji. Stanowi on kontrolę żywotności drobnoustrojów.

Ciekawe linki:

do góry